Text Size

Klimaatverandering versnelt, onder kapitalisme geen oplossing in zicht

klimaatopwarmingDe concentratie van koolstofdioxide in de atmosfeer, de belangrijkste oorzaak van de globale opwarming van de aarde, heeft een kritiek niveau bereikt. Koolstofdioxide komt vrij bij het verbranden van kool, gas en olie, de zogenaamde fossiele branstoffen. Recent werd in een observatorium op Hawaii voor het eerst een concentratie van 400 ppm (deeltjes per miljoen) opgemeten. De bewijzen over klimaatverandering nemen toe, maar regeringen weigeren ernstige maatregelen te nemen.

Artikel door Pete Dickenson

 

 

Het gebrek aan enig antwoord op deze situatie is nog versterkt sinds het begin van de financiële crisis in 2008. Nu gebeurt er niets meer. De grafiek hieronder van het Scripps Institution of Oceanography in de VS geeft aan hoe de situatie uit de hand loopt.

grafiek klimaatopwarming

Als er een miljoen jaar terug gekeerd wordt, zien we dat de concentratie van koolstofdioxide schommelingen kende, maar nooit voldoende om de globale temperatuur te destabiliseren. Daar kwam 30 jaar geleden verandering in met een snelle toename tot 400 ppm. De aarde heeft deze concentratie nog eens gekend, enkele tientallen miljoenen jaren geleden was dat het geval. De zeespiegel steeg toen tussen 5 en 40 meter en de wereldwijde temperatuur nam met 3 tot 4 graden toe. Mogelijk zal dit ook nu gebeuren, met verwoestende effecten.

Die eerdere toename tot een concentratie van 400 ppm was het resultaat van een proces dat duizenden en mogelijk tienduizenden jaren duurde, waardoor er tijd was om alles hieraan aan te passen. De huidige stijging gebeurde in drie decennia en blijft versnellen, wat erg gevaarlijk is voor de toekomst.

De klimaatveranderingen zijn niet alleen een kwestie voor de volgende generaties, de gevolgen zijn vandaag al evident met meer extreem weer. De droogte in de VS vorig jaar samen met droogtes en overstromingen hebben de voedselprijzen al de hoogte in gejaagd. Dat heeft niet alleen geleid tot meer honger in de wereld, maar het heeft ook meer algemene economische gevolgen.

Er werd gedacht dat de Britse inflatie snel zou afnemen als gevolg van de bezuinigingen, maar dat gebeurde niet. Een van de redenen hiervoor moet bij de stijgende voedselprijzen gezocht worden. Hierdoor blijven de reële lonen verder afnemen, wat de ‘Grote Recessie’ enkel nog versterkt. De kosten van Hurricane Katrina en superstorm Sandy in de VS werden op meer dan 100 miljard dollar geschat.

De bewijzen die extreme weergebeurtenissen verbinden met de globale opwarming van de aarde stapelen zich op. Maar ondanks de enorme menselijke en economische kosten die nu al optreden, heeft geen enkele kapitalistische regering iets ernstig ondernomen tegen de klimaatveranderingen.
Integendeel, de pogingen om een nieuw akkoord te sluiten in navolging van het weinig efficiënte Kyoto-akkoord zijn gestaakt. In de VS en elders is er een nieuwe toename van de productie van fossiele brandstof. Er wordt heel wat hoop gevestigd op gasontginning uit schalie, een praktijk die de wereldwijde opwarming van de aarde enkel nog zal versnellen.

Fracken

Schaliegas wordt ontgonnen door een proces van hydraulisch fractureren of ‘fracken’ (in het Engels). Dat is gevaarlijker dan de normale gaswinning. Er komt immers methaan vrij, een gas dat voor het milieu nog schadelijker is dan koolstofdioxide. Fracking heeft ook al geleid tot lokale aardbevingen en het kan het grondwater vergiftigen.

Ondanks al deze elementen werd in Groot-Brittannië beslist om belastingvoordelen toe te kennen om de productie van schaliegas te bevorderen. De producenten zullen de helft minder taksen moeten betalen. Dat wordt gerechtvaardigd met het argument dat de schaliesector duizenden nieuwe jobs kan creëren, alsof een programma van hernieuwbare energie zoals wind-, water- of zonne-energie geen jobs zou opleveren.

De voorkeur voor fossiele brandstoffen boven hernieuwbare energie geeft aan dat voor de kapitalisten enkel de winsten op korte termijn van tel zijn. Ze laten niets toe dat dit in de weg staat, zelfs mogelijke ecologische vernietiging is geen probleem.

De concurrentie tussen de belangrijkste imperialistische machten, waarbij de regeringen vooral de eigen multinationals verdedigen, maakt het moeilijk om een akkoord te sluiten rond klimaatverandering. De financiële crisis van 2008 heeft de winsten onder druk gezet en zorgt ervoor dat een akkoord nog minder waarschijnlijk wordt.

We kunnen dit doodlopende straatje enkel verlaten als we het op winst gebaseerde economische systeem achter ons laten en vervangen door socialisme dat de voorwaarden creëert om de ecologische problemen op te lossen.

Enkele belangrijke technische elementen van een socialistisch programma zouden de volgende zijn:
Snelle overgang naar het gebruik van hernieuwbare energiebronnen zoals wind, water en zon.Grote uitbreiding van het openbaar vervoerReconversie van de auto-industrie voor onderzoek en ontwikkeling van hernieuwbare energie en openbaar vervoerMeer onderzoek naar hernieuwbare energie zoals propere kooltechnologieOm zo’n programma uit te voeren, moet de energie- en transportsector onder democratische publieke controle en bezit worden geplaatst. Deze sectoren moeten genationaliseerd worden samen met de distributiebedrijven, autobedrijven en de volledige sector van bus- en treinverkeer.

Een ander belangrijk element om tot een ecologisch haalbare situatie te komen, is het opdrijven van de efficiëntie van de productie van alle geproduceerde goederen en van de huisvesting. Het gebruik van energie kan in bijna alle vormen van productie van goederen en diensten beperkt worden, maar daartoe is het wel noodzakelijk om een democratische planning van de productie op te maken waarbij ook de ecologische behoeften een belangrijke rol spelen. Daartoe moeten de grootste bedrijven die de samenleving vandaag controleren in publieke handen worden geplaatst.