Text Size

Bezuinigingen GGZ: te gek voor woorden!

Minister Schippers heeft bezuinigingen van in totaal 600 miljoen euro aangekondigd op de geestelijke gezondheidszorg. Cliënten moeten forse eigen bijdragen gaan betalen, niet alleen voor de laagdrempelige “eerstelijns”- zorg, maar ook voor de psychiater. Dit komt bovenop de reeks verslechteringen die al doorgevoerd zijn, en die een ravage aanrichten in de GGZ. Diverse instellingen hebben al massaontslagen aangekondigd. De bezuinigingen zijn te gek voor woorden! Steeds meer mensen zullen uitgesloten worden van ondersteuning en zorg, hulpverleners verliezen hun baan, met alle gevolgen van dien.

Door Barbara Veger, werkzaam in de GGZ (Socialistisch Alternatief nr. 5)

De laatste jaren vallen er harde klappen in de GGZ. Al eerder doorgevoerde bezuinigingen leiden ertoe, dat steeds meer GGZ-instellingen in de financiële problemen komen. De reorganisaties, bezuinigingen en ontslagen binnen de instellingen zijn niet van de lucht. Bouman GGZ kondigde aan 90 werknemers te ontslaan, waardoor 1000 cliënten geen zorg meer zullen ontvangen. Parnassia Bavo maakte zelfs bekend 400 arbeidsplaatsen te gaan schrappen.

Zorgkantoren vergoeden minder, waardoor instellingen minder geld binnen krijgen terwijl ze dezelfde kosten maken. Andere instellingen anticiperen alvast op de uitkleding van de AWBZ; een deel van de activiteiten die nu nog daaruit gefinancierd wordt (zoals inloop en begeleiding), worden overgeheveld naar de gemeente (WMO), wat gepaard zal gaan met bezuinigingen. Zo heeft mijn vorige werkgever Reakt al twee dagactiviteitencentra gesloten, anderen volgen misschien nog en de afdeling woonbegeleiding wordt opgeheven.

Het persoonsgebonden budget (PGB) wil de regering zo goed als afschaffen. Voor veel mensen is het PGB een manier om zelf te kunnen kiezen wat voor zorg of ondersteuning ze krijgen. Waar moeten deze mensen heen? Ze kunnen zorg in natura aanvragen, maar de regels daarvoor zijn zodanig aangescherpt dat veel mensen buiten de boot vallen, terwijl ze zorg of ondersteuning wel hard nodig hebben.

Eerder werd ook al een eigen bijdrage ingevoerd voor woonbegeleiding, dagbesteding en arbeidsmatige activiteiten; met als bizarre consequentie dat cliënten moeten betalen om te werken….! Daarnaast betalen cliënten in de GGZ meestal al de volle mep van de algemene eigen bijdrage die inmiddels is verhoogd naar 220 euro in 2012, omdat ze langdurig medicatie slikken.

Daar komen nu ook nog de eigen bijdragen bovenop. De eigen bijdrage in de eerstelijns-GGZ gaat omhoog van 10 naar 20 euro per consult, en het aantal consulten dat vergoed wordt, wordt teruggebracht van 8 naar 5. In de tweedelijns-GGZ wordt een eigen bijdrage ingevoerd van 200 euro per jaar. Cliënten die in een GGZ-instelling verblijven, moeten het eerste jaar een eigen bijdrage van 145 euro per maand gaan betalen.

Het is idioot dat cliënten, die vaak rond moeten komen van niet meer dan een bijstandsuitkering, dergelijke eigen bijdragen moeten gaan betalen. Mensen hebben er niet voor gekozen om psychische of psychiatrische klachten te ontwikkelen. Waarom zouden ze gestraft moeten worden voor hun klachten en moeten betalen voor hulp, vooral ook omdat ze vaak niet kunnen betalen? Zorg is een basisrecht, en zou kosteloos moeten zijn.

Het gevolg van deze maatregelen, als ze inderdaad ingevoerd worden, zal zijn dat veel mensen niet meer om hulp zullen vragen. Minister Schippers zegt dat mensen vooral ondersteuning in hun eigen omgeving moeten zoeken en te makkelijk een beroep doen op professionele hulp. Maar veel mensen willen of kunnen dat niet: ze willen hun naasten niet belasten, sommige cliënten hebben weinig mensen om zich heen, of ondervinden weinig begrip van hun omgeving.  De drempel voor professionele hulpverlening is daarnaast vaak al hoog, en zal torenhoog worden met dergelijke eigen bijdragen. Veel mensen zullen in de praktijk uitgesloten worden van hulp en het daardoor nog moeilijker krijgen. Maar aan menselijk leed hangt geen prijskaartje, en dat is het enige wat telt voor deze regering.

De maatregelen worden verkocht met het verhaal, dat de GGZ teveel kost en ingrijpen dus noodzakelijk is. Maar waarom doen steeds meer mensen een beroep op de GGZ? Naar mijn mening nemen psychische klachten toe doordat de maatschappij waarin we leven steeds minder menselijk wordt. Zeker sinds de kredietcrisis nemen onzekerheid, financiële zorgen, werkloosheid en stress op het werk toe. Individualisme en competitie met elkaar zijn jarenlang aangemoedigd door de rechtse politici, en de tegenhanger – de solidariteit van de linkse en arbeidersbeweging – was jarenlang verzwakt. Het is daarom niet vreemd dat zoveel mensen depressief worden, een burn-out ontwikkelen etc.

Als het aan deze regering ligt, kunnen deze mensen in hun eentje verkommeren. Als het aan hen ligt, zo lijkt het, kom je straks alleen nog in aanmerking voor hulp als je bijvoorbeeld met een bijl je buurman te lijf gaat.

Er is veel woede over de bezuinigingen op de GGZ. In juni demonstreerden 10.000 mensen, cliënten en hulpverleners, tegen deze plannen. Instellingen hebben aangekondigd niet mee te zullen werken aan de eigen bijdragen. Wij zullen erop toe moeten zien, dat de instellingen hun poot stijf houden.

Meer acties zullen nodig zijn om deze verslechteringen tegen te houden, samen met al die andere mensen die getroffen worden door bezuinigingen: werkers in de cultuur, bij het stadsvervoer, bijstandgerechtigden etc. Samen staan we sterk!

Als we met alle jongeren, werkenden en werklozen samen massaal en vasthoudend demonstreren, staken en bezetten, staan we zelfs zo sterk dat we deze regering kunnen wegjagen en de maatschappij kunnen veranderen. Door de farmaceutische industrie, de banken en grote bedrijven in gemeenschapshanden te brengen, en de economie op democratische wijze te plannen, zou het mogelijk zijn het geld vrij te maken en daadwerkelijk te investeren in de GGZ en de zorg als geheel. Het zou ook de basis leggen voor een menselijke maatschappij, waarin de behoeften van de bevolking centraal staan, in plaats van dat alles draait om de winst van enkele superrijken. Waarin solidariteit met elkaar normaal is, in plaats van individualisme en uitsluiting.