|
 In de 2e week van juli kwamen in Gent, België meer dan 350 socialisten uit 23 landen bij elkaar om de staat van de wereld te bespreken, onderlinge ervaringen uit te wisselen en de mogelijkheden te bespreken om de kracht van de arbeidersbeweging en het moderne marxisme te vergrootten. Dit jaarlijkse evenement werd georganiseerd door het Comittee for a Workers International (Comité voor een Arbeiders Internationale), waarvan Offensief de Nederlandse sectie is.
Door Peter den Haan, SP Rotterdam
Uiteraard begon de discussie met de staat van de wereldeconomie. Terwijl de aasgieren, tamelijk ongehinderd, de vetste brokken van het slagveld oppikken en dus de beurskoersen weer stijgen, blijven de fundamentele problemen van de crisis onopgelost. Zowel de consumptieve bestedingen als het vertrouwen blijft teruglopen. Dus zal deze opleving van korte duur zijn. Door de bezuinigingen in overheidsuitgaven, dan wel door aantrekkende inflatie zal daarna economisch herstel nog lang op zich laten wachten. Dat is ons inziens de meest waarschijnlijke richting van deze crisis, die tot op heden zwaarder en heftiger is dan die van 1929, ondanks alle vele miljarden die in het systeem zijn gepompt. En waarvan de gevolgen, uiteraard met lokale verschillen, nog vele jaren zullen doorwerken. Voor de geïndustrialiseerde landen staat er dan ook een lange periode van teruggang te wachten, met daaraan gepaard enorme aanvallen op inkomen en arbeidsomstandigheden.
De Verenigde Staten is een supermacht in verval en moet in feite bedelen bij China om te kunnen blijven draaien. Anderzijds wordt de industriële ontwikkeling in China betaald met de superuitbuiting van de Chinese bevolking via de meest ouderwetse kapitalistische jaagsystemen, die gezorgd hebben voor een maatschappij vol met tegenstellingen; een gigantische arbeidersklasse, die nog slechts met de grootste moeite onder de duim wordt gehouden. De Chinese samenleving begint dan ook meer en meer op een kruitvat te lijken dat ieder moment kan ontploffen.
Ondertussen staan Klein - en Centraal Azië in brand, evenals het Midden-Oosten. De grondstoffenoorlog om olie, gas, maar ook uranium, is in volle gang en wordt steeds openlijker gevoerd. Genocide in Sri Lanka, toenemende spanningen tussen Noord - en Zuid Korea en niet te vergeten de toegenomen instabiliteit in dictatoriale landen als Pakistan, Birma en Iran, maken dit gebied tot een grote potentiële brandhaard. De verzwakte positie van de V.S. leidt er ook toe dat Wit-Rusland, maar ook bijvoorbeeld India zich meer en meer als Imperialistische grootmachten beginnen te gedragen. Toch zorgt de economische crisis voor een daling van de meeste grondstofprijzen en de (arme) olie-exporterende landen in Zuid-Amerika en Afrika, zoals Venezuela, Mexico, maar ook Nigeria, zien hun staatsinkomsten dalen en begrotingstekorten oplopen.
Europa op een keerpunt
De tendens van verschuiving van de wereldhandel van de Atlantische Oceaan naar die over de Pacific, is door de economische depressie enorm versterkt. Door de val van de Sovjet-Unie en de ineenstorting van het Stalinisme in de Oostblok, kon deze verschuiving lang worden gecamoufleerd. De Europese Unie, maar vooral Zweden, Oostenrijk en Duitsland hebben veel geld geïnvesteerd en uitgeleend aan de voormalige Oostbloklanden. Het falen van die landen (en haar bevolking) om de uitstaande leningen terug te betalen is een “subprime-crisis” op zich.
Een van de belangrijkste kenmerken van deze crisis is het absolute falen van de traditionele arbeidersleiding om haar positie en levensstandaard adequaat te verdedigen. De vakbonds- en politieke leiders hebben al lang geleden het kapitalisme als enig mogelijke model aanvaard en doen hun uiterste best de rekening van deze crisis op de schouders van de arbeidersbeweging te laden. Dat is een van de belangrijkste oorzaken dat er nog zo weinig protesten tegen deze crisis hebben geklonken in de West- en Noord-Europese landen.
De gevolgen hiervan waren navenant, zoals bleek uit de laatste Europese verkiezingen, die in het teken stonden van het ratificeren van het Verdrag van Lissabon. Het gebrek aan een socialistisch alternatief uitte zich in de toename van stemmen voor populistische en (extreem) rechtse partijen en in zijn algemeenheid een afname in het aantal stemmen voor links. Dit gold bijvoorbeeld voor het linkse blok in Griekenland, Syrisa, maar vooral de ineenstorting van de PRC in Italië is een vingerwijzing voor de nieuwe linkse formaties in Europa.
Een positieve uitzondering hierop was de verkiezing van de Ierse socialist en voormalig parlementariër van de Ierse Socialistische Partij, Joe Higgins, die, nogal tegen de verwachting in, juist in de hoofdstad Dublin de kopstukken van Sinn Fein en Fianna Fael wist te verslaan. Maar zoals gesteld, dit was een van de positieve uitzonderingen.
Officieel bestaat de linkse fractie in het Europees Parlement nu uit 15 leden, dus in aantal minder dan in het vorige parlement.
Alle landen van de Europese Unie zitten zwaar in crisis en ondanks het ingrijpen van de ECB, de Europese Centrale Bank, die miljarden beschikbaar heeft gesteld (tegen 1% rente per jaar!) voor de Europese banken, evenals de steun van de nationale overheden aan de eigen probleembanken (tegen alle afspraken uit het Verdrag van Maastricht, de Zalmnorm, in!), zullen ook het komende kwartaal de economieën van de Europese staten krimpen.
De onmogelijkheid om ten opzichte van een buurland te devalueren, betekent dat de crisis de gewone burgers in Europa dubbel treft. En na het faillissement van IJsland en Letland, begint nu langzamerhand de hele Unie in haar voegen te kraken.
Het uiteenvallen van de Europese Unie, omdat de problemen de individuele lidstaten boven het hoofd beginnen te stijgen, laat staan dat ze middelen hebben om buurlanden te helpen, gegint meer en meer een realiteit te worden, wat door nieuwe tarieven en grenzen, een nog verdere terugval in de nationale economieën zou betekenen. Met als gevolg frustratie, demoralisatie en allerlei andere ellende. In Oostenrijk, Italië, Hongarije, maar ook Zweden en Duitsland begint in de kielzog van populistisch rechts, extreem rechts zich steeds meer te roeren. Voor het eerst heeft de British National Party een zetel in het Europese parlement. Het aantal racistisch geïnspireerde aanslagen neemt toe.
Aan de andere kant van de medaille ligt een heropleving van individueel terrorisme als dreiging in het verschiet. Juist de zwakte en het falen van de arbeidersleiding werkt illusies in ultra-linkse activiteit in de hand. Maar er is geen vervanging van massa-actie door de georganiseerde arbeidersbeweging. Er zal een nieuwe en strijdbare leiding van de arbeidersbeweging moeten worden opgebouwd. Dat gaat natuurlijk niet vanzelf, dat gebeurt in het heetst van de klassenstrijd.
De eerste schermutselingen, in de zin van massaprotesten tegen de kapitalistische crisis, kwamen uit Frankrijk, Griekenland en Duitsland. Op dit moment overheerst zeker in Nederland, ondanks een verdubbeling van de jeugdwerkloosheid tot 16%, en een verdubbeling van het aantal faillissementen ten opzichte van verleden jaar, nog een zekere lethargie. Grotendeels omdat de effecten van de crisis maar vertraagd doordringen, maar vooral omdat het bewustzijn over wat zo’n crisis tot effect kan hebben nogal is vervaagd. Er is echter geen twijfel aan dat de arbeidersbeweging, genoodzaakt vanwege de constante aanvallen op haar levensstandaard en andere voorzieningen, uiteindelijk de strijd zal aangaan. Niet direct op een socialistisch programma, integendeel. In eerste instantie om haar verworvenheden te verdedigen, nog geeneens om verbeteringen binnen te halen.
Het is in zo’n periode van verhoogde klassenstrijd dat nieuwe arbeidersleiders worden gevormd en naar voren geschoven. In het vernieuwen en heropbouwen van de organisaties van de arbeidersbeweging spelen de leden van het CWI een steeds grotere rol. En de mogelijkheden voor de uitbouw van de krachten van het ‘moderne marxisme’ zullen de komende periode alleen maar toenemen. Daarom kunnen we met vertrouwen de toekomst tegemoet zien. Niet omdat het een periode van ‘appeltje-eitje’ wordt, integendeel. Een periode die vergelijkbaar is met begin jaren 80 en de jaren 30 van de vorige eeuw lijkt in het verschiet te liggen. Maar de illusies in het kapitalisme, als enige en beste sociale systeem, zijn aan stukken geslagen en het socialistisch alternatief zal steeds vaker de boventoon gaan voeren.
|
Onderwerpen 
