Afgelopen vrijdag werd de SP-senator Düzgün Yildirim uit de partij gezet na een beslissing van de partijleiding. Dit werd een voorlopige climax van een strijd die begon met de verkiezing van Yildirim in de senaat. De partijleiding was daar niet blij mee. Het vormde het begin van een discussie over partijdemocratie in de SP.

De SP is een brede en inmiddels vrij grote massapartij die er deels in geslaagd is om het vacuüm te vullen dat werd nagelaten door de verrechtste PvdA. De PvdA, ooit de traditionele arbeiderspartij, heeft begin jaren negentig een scherpe bocht naar rechts gemaakt en haar basis voor actieve steun volledig ondermijnd, onder meer door privatiseringen en de afbraak van de WAO te steunen. De SP heeft zich altijd links van de PvdA gepositioneerd, maar lijkt nu meer op wat de sociaal-democratie vroeger was terwijl de PvdA nu “sociaal liberaal” is. De SP zit nog steeds in de oppositie en heeft 25 zetels in het parlement. Het is zowel in het parlement als op het vlak van ledenaantal de derde partij van Nederlands. Sinds de vorige verkiezingen slaagde de SP er al in om in de peilingen ook de PvdA voorbij te streven.

De SP-leiding beweegt zich inmiddels ook naar rechts. Al jaren zijn ze bezig om socialistische eisen uit het programma te halen en op lokaal vlak neemt de partij deel aan verschillende gemeentebesturen, zelfs met rechtse partijen. Daarbij wordt de SP soms al medeverantwoordelijk voor gebroken verkiezingsbeloftes en bezuinigingen, of het 'verzelfstandigen' (=privatiseren) van een gemeentelijk vervoersbedrijf (in Nijmegen). De SP beschikt ondanks deze langzame koerswijziging nog wel over de oude structuur en discussiecultuur. Dat is mede een restant van het maoïstische verleden van de partij, ook al is de SP al lang niet meer marxistisch. In de partij is er heel wat ongenoegen omdat de leden te weinig inspraak hebben. Vaak is er geen politieke discussie in de SP en ook is er nog nauwelijks democratische controle op het werk van de honderden gemeenteraadsleden of de tientallen parlementsleden.

Düzgün Yildirim kreeg de steun van lokale SP-leden om verkozen te worden in de Eerste Kamer. De partijleiding vond echter dat de volgorde op de kandidatenlijst moest worden gerespecteerd en niet de volgorde van het aantal stemmen dat de kandidaten kregen. Dat principe werd echter niet op voorhand gecommuniceerd, ook niet aan Yildirim. Die kreeg de vraag om zijn senaatszetel aan de partij te geven, ook al werd hij op een rechtmatige wijze verkozen, en kregen vele andere SP-kandidaten (ook in het verleden) bij dezelfde verkiezingen ook voorkeursstemmen. De SP-leiding stond niet open voor enige discussie en begon Yildirim in de media onderuit te halen.

Een aantal gewone leden van de SP trokken zich zijn lot aan en steunden Yildirim in een brief aan de partijleiding. In die brief van 4 juli jongstleden stonden ook een aantal democratische eisen, omdat het duidelijk was dat het niet alleen ging om Yildirim. Vanuit dat initiatief ontstond het Comité Democratisering SP (CDSP). Dat comité haalde meer dan 250 handtekeningen op voor de protestbrief en kreeg ook al 175 steunberichten. Daaronder bevinden zich heel wat actieve SP-leden. De steun werd bekendgemaakt aan de partijleiding, maar die besliste alsnog om Yildirim uit de partij te zetten. Dat gebeurde met puur technische argumenten, zonder enige politieke rechtvaardiging.

Partijdemocratie

In het verleden was de partijdemocratie vaak een discussiepunt in de SP. Heel wat gemeenteraadsleden en zelfs parlements- en provinciale statenleden hebben de partij verlaten vanwege het gebrek aan partijdemocratie. Het was echter vaak niet duidelijk wat de politieke standpunten waren van hen, en de meesten verdwenen snel van het politieke toneel. Dit was mede het gevolg van het selectieproces van kandidaten voor verkiezingen, waarbij de opvatingen van de kandidaten voor de SP-leiding vaak geen issue was. Denk alleen maar Ali Lazrak, die totaal geen affiniteit met de SP had, en er ook nooit voor actief was geweest, maar toch op een verkiesbare plaats voor de Tweede Kamer kwam. Een zeer vreemde houding uiteraard voor een socialistische partij, die in haar huidige bekendheid en omvang ook vele niet-socialisten aantrekt.

De socialistische organisatie Offensief is al bijna tien jaar actief binnen de SP. Onze leden hebben er bureaucratische maatregelen meegemaakt van de partijleiding, bedoeld om een mogelijkheid van oppositie in de partij tegen te gaan. Voor ons is de kwestie van partijdemocratie altijd belangrijk geweest. Maar we zien dat niet los van de strijd voor een socialistisch profiel voor de SP en de noodzaak van een partij met een basis in de strijd in de maatschappij tegen afbraakbeleid.

Binnen het CDSP komen Offensief-leden op voor deze opvattingen: voor een democratische en socialistische SP. We nemen actief deel aan de opbouw van het CDSP, zowel op nationaal vlak als lokaal.

Het komende congres van de SP op 24 november zal belangrijk zijn om de discussie over partijdemocratie te voeren. Zelfs indien de oppositie niet succesvol is, zou het kunnen bijdragen aan het versterken van de kritische SP-leden die willen bouwen aan een sterkere linkerzijde binnen de SP. Heel wat activisten denken dat de SP een sterke massale arbeiderspartij kan worden. Wij stellen dat de partij daartoe de belangen van de Nederlandse arbeiders en hun gezinnen moet voorop stellen. Er is behoefte aan een stevige lokale werking die openstaat voor alle arbeiders en jongeren en de partij moet opkomen voor een duidelijk socialistisch alternatief dat breekt met het kapitalisme.

Een aantal oppositieleden in de SP raken uitgeput van de strijd tegen de bureaucratische leiding van de partij, en zijn opgestapt uit de SP. Zij willen een nieuwe partij beginnen. De mogelijkheid dat zij een geloofwaardig links alternatief zullen ontwikkelen, zal mede afhankelijk zijn van hun programma en hun rol in arbeidersstrijd. Er zijn heel wat thema’s waar campagne op kan worden gevoerd, onder meer tegen de kabinetsplannen rond het ontslagrecht (“flitsontslagen”). We hopen dat ze zich niet zullen focussen op hun meningsverschillen met de SP, die immers nog steeds als 'de linkse partij' wordt gezien door velen in Nederland. Wij roepen overigens verontruste SP-leden op om de SP niet te verlaten, maar de strijd binnen de SP te voeren en zo mee te helpen de SP te versterken als brede partij die verschillende stromingen verenigd in het verzet tegen afbraakbeleid.

Doe mee!