|
ABN Amro en Fortis genationaliseerd – wat nu? |
|
|
|
|
zaterdag 04 oktober 2008 |
|
 In het weekend van 27 en 28 september namen de Nederlandse, Belgische en Luxemburgse overheden voor in totaal 11 miljard euro een minderheidsaandeel van 49% in Fortis. Nu geeft de Nederlandse overheid nóg eens bijna 17 miljard uit om gehele Nederlandse tak van Fortis en ABN Amro te nationaliseren. Wat is er allemaal aan de hand?
Door Emil Jacobs, Offensief Limburg
De bedoeling van de 11 miljard euro aan belastinggeld (waarvan 4 miljard door Nederland) van afgelopen week was om de markt te kalmeren en de paniek rondom Fortis te bedaren. Het tegenovergestelde gebeurde echter: op "zwarte maandag" kelderde het aandeel van Fortis met nog eens 24% (dag belastingcenten!) en de hele week bleef het kwakkelen rondom de bank/verzekeraar. De reden hiervoor was dat de aandeelhouders weliswaar heel erg blij waren met de geldinjectie, maar nu was Fortis ook voor de helft eigendom van de staat en gingen de helft van de winsten ook naar die staat en dát was nou net niet de bedoeling!
Maar nu wordt er door Nederland dus nog eens 17 miljard euro ingestoken om het dan maar helemaal te nationaliseren. En waar de ABN Ambro vorige week nog verkocht werd aan ING, nationaliseerde de overheid die bank ook maar meteen nadat ING en andere potentiële kopers waren afgehaakt. Hiermee blijft er voor de aandeelhouders weinig over: de Belgische markt, wat internationale activiteiten ... én natuurlijk een hele grote zak met geld.
De Nederlandse overheid ziet in Fortis een zogenoemde "systeembank" wat wil zeggen dat deze bank te groot is om om te vallen. Als dat zou gebeuren, zou de economie hier mogelijkerwijs als een kaartenhuis ineen donderen. Desondanks is de maatregel toch maar tijdelijk; als de bank weer winst gaat draaien zal de boel weer worden geprivatiseerd. De winsten worden dus weer eens geprivatiseerd, de arbeidersklasse mag de rekening betalen als het mis gaat.
 De stinkend rijke financiers en speculanten die deze crisis hebben veroorzaakt, halen nog steeds hun voordelen binnen. De topmanagers van de Amerikaanse banken die werden gered door de overheid werden huiswaarts gestuurd met gouden handdrukken die miljoenen dollars bedroegen. Ook bij Fortis zullen deze rijkelijk worden beloond.
Wereldwijd zullen honderdduizenden gewone werknemers in de financiële sector hun baan verliezen. Voor hen zal er geen gouden handdruk van af kunnen. Ook in de reële economie zullen miljoenen banen verloren gaan en mensen in de werkloosheid en de daarmee gepaard gaande ellende terecht komen. De huidige crisis is de perfecte aanleiding om te herstructureren of de productie te “heroriënteren” naar die landen waar de lonen lager liggen. Toen men hier kon profiteren van de geschoolde arbeidskrachten, geschoold via publieke middelen, werden de winsten geïncasseerd. In crisisperiodes worden werknemers als afval op straat gezet om elders hun winsten te kunnen behouden. Geen enkele traditionele politicus heeft toen het idee van nationalisering geopperd.
Nationalisatie of staatsinterventie toont failliet neoliberalisme De interventie van de staat in de economie lijkt in tegenspraak met de logica van de neoliberale ideologie. Deze propageerde sinds de jaren '80 met Thatcher en Reagan aan kop, een afbouw van de welvaartsstaat en openbare diensten. Handelsbeperkingen en inmenging van de staat in de economie moesten worden teruggedrongen. Diegenen die de staat naar de verdoemenis hielpen, zijn nu de eersten om bij diezelfde staat te gaan aankloppen omdat hun constructie op instorten staat. Het kapitalisme kan in de huidige crisis enkel gered worden wanneer de staat en haar instrumenten alle hens aan dek roepen. In hun poging sociale stabiliteit te behouden en massale revoltes van de bevolking tegen te gaan, zal men beroep doen op net die recepten die ze zelf zo hebben verguisd. Als het om het redden van hun systeem gaat, moeten ideologische principes even wijken. Het drukt weinig overtuiging uit in de superioriteit van hun neoliberaal systeem.
Hoe staan socialisten tegenover nationalisaties? SP tweede kamerlid Ewout Irrgang, de econoom van de fractie, steunt deze nationalisatie volledig. Vorige week pleitte hij er al voor: "Als we er zo veel publiek geld in steken, waarom dan niet ministens 51 procent van de bancaire activiteiten opeisen? Dat betekent dat je veel meer controle hebt op het bedrijf en op wat er met het publieke geld gebeurt". Maar is dit wel de oplossing? Wij denken van niet.
Als linkse socialisten roepen we inderdaad op voor de nationalisatie van de banken, álle banken en niet enkel diegenen die omkiepen, en daarnaast verzekeringen, pensioenen en overige financiële instellingen. Daarnaast stellen we de eis dat deze instellingen onder democratische controle en beheer komen te staan van de arbeiders die er werken en de gemeenschap. Wij staan bij deze nationalisaties voor de compensatie op bewezen nood, niet op basis van "marktwaarde". En bovenal staan wij voor een permanente nationalisatie, geen tijdelijke.
Voor onderwijs, gezondheidszorg en andere voorzieningen gold jarenlang: bezuinigen en laat de markt maar zijn werk doen. Nu heeft de overheid opeens wél tientallen miljarden om de verliezen die de banken draaien te socialiseren en veilig te stellen van de anarchie van het vrije markt gokapparaat. Waar is de overheid om de prijs aan de pomp te verlagen? Wanneer gaat de overheid een grote fabriek nationaliseren om onze banen veilig te stellen?
Het antwoord is: nooit. Dit is een regering die in dienst staat van de bazen, niet van de werkende klasse – de overgrote meerderheid in de bevolking. En dát is ook waar deze "nationalisatie" fundamenteel anders is van een nationalisatie zoals wij hem bedoelen: hij is in dienst van het kapitaal, wij mogen nu alleen de rekening betalen.
• Voor een nationalisatie van alle financiële sectoren onder het democratische beheer en controle van de arbeidersklasse, compensatie slechts op basis van bewezen nood, niet de "marktwaarde".
• Een einde aan de privatiseringen! Voor een investeringsprogramma in het onderwijs, de gezondheidszorg, het openbaar vervoer en de NUTS bedrijven om de jaren aan bezuinigingen in te halen. Voor een (her)nationalisatie van deze vitale sectoren onder gemeenschapscontrole en -beheer. Voor gratis toegang tot deze diensten.
• Voor een nationalisatie onder arbeiderscontrole en -beheer van alle bedrijven die massa-ontslagen willen doorvoeren.
• Weg met Balkenende! Weg met het neoliberalisme! Voor een socialistisch alternatief op het kapitalisme! |
Onderwerpen 
